Rondkomen van leefgeld tijdens een schuldhulptraject: eerlijk verhaal en praktische tips

Een schuldhulptraject, in de volksmond ook wel schuldsanering genoemd, wordt door buitenstaanders weleens makkelijk afgedaan: ‘Achttien maanden op een lager budget en dan ben je schuldenvrij. Wie wil dat niet?’ Maar de werkelijkheid is een stuk grimmiger. Gedurende het traject moet je rondkomen van een strikt minimumbudget, terwijl al het overige inkomen naar de aflossing van schulden gaat.

Als budgetcoach zie ik van dichtbij hoe zwaar dit is. En om het écht te begrijpen, deed ik samen met collega’s de Boodschappen Challenge: een maand lang leven van het leefgeld dat bij onze gezinssituatie past.

Hoeveel leefgeld krijg je tijdens een schuldhulptraject?

In een schuldhulptraject word je inkomen, na aftrek van vaste lasten en reserveringen voor schuldeisers, teruggebracht tot een vast bedrag aan leefgeld. Dit bedrag — meestal wekelijks overgemaakt door de bewindvoerder — is bedoeld voor boodschappen, kleding en kleine huishoudelijke uitgaven. De bedragen hieronder zijn indicatief; het exacte bedrag hangt af van je persoonlijke situatie:

Ter vergelijking: mijn gezin geeft normaal zo’n €200 per week aan boodschappen. Voor de boodschappen challenge moest ik de hele maand februari rondkomen van maximaal €110 per week. Een wereld van verschil.

De Boodschappen Challenge: zo ervaart het in de praktijk

Voor het eerst in lange tijd deed ik écht de boodschappen met een scanner in de hand, omdat ik per artikel moest afwegen of ik het kon missen als het budget krap werd. Zo legde ik spekjes voor de boerenkoolstamppot in het karretje, maar wist ik al: die gaan er als eerste uit als ik niet uitkom.

De tweede week was ik trots op mezelf: alle boodschappen gedaan, binnen budget. Ik had nog €7,40 over, maar dat was gereserveerd voor verse groente later in de week. Groente die ik bewust nog niet had gekocht om te voorkomen dat die zou bederven.

En toen schrok ik zaterdagochtend wakker. Ik was vergeten eten voor zaterdag te halen. Geen geld meer over. Oplossing: omelet met restjes groente. Gelukkig had ik die week veel eieren gekocht.

Dat klinkt misschien grappig, maar het is precies de spanning waarin gezinnen in een schuldhulptraject dagelijks leven. Eén vergissing, en je puzzelt de rest van de week.

Waarom is een schuldhulptraject zo zwaar?

Het zijn niet alleen de lage bedragen die het moeilijk maken. Er zijn vier terugkerende uitdagingen die ik bij gezinnen zie:

1. Onverwachte uitgaven

Een lekke band, een schooluitje, een kapot huishoudapparaat, zonder buffer is elke onvoorziene kostenpost een crisis. Er is geen spaarpotje om op terug te vallen.

2. Sociale druk

Kinderen begrijpen niet altijd waarom ze geen nieuwe spullen kunnen krijgen zoals hun vriendjes. Ouders schamen zich als ze geen geld hebben voor een verjaardagscadeautje of een uitje. Mijn tip: wees eerlijk over je situatie. Vrienden die het weten, komen vaak zelf met creatieve goedkope alternatieven.

3. Hogere kosten bij gezinnen met kinderen

Kinderen groeien. Ze hebben regelmatig nieuwe kleding, schoenen en schoolspullen nodig. Sportclubs en culturele activiteiten kosten extra. Gelukkig zijn er regelingen: het Jeugdfonds Sport en Cultuur vergoedt contributie, en Stichting Leergeld helpt bij schoolkosten.

4. Stress en vermoeidheid

Het voortdurend puzzelen is uitputtend. Financiële druk veroorzaakt spanningen, ook in de relatie. Maak de financiën een gezamenlijke verantwoordelijkheid, niet iets van één partner. En ja, het mag soms gewoon zwaar voelen.

De emotionele kant van rondkomen van leefgeld

Naast de praktische uitdagingen is er ook de emotionele tol. Schaamte, het gevoel tekort te schieten als ouder, de angst dat anderen het merken. Dat zijn gevoelens die veel mensen in een schuldhulptraject herkennen.

Wat helpt: weten dat je niet alleen bent. Veel gezinnen zitten in dezelfde situatie. En hulp vragen is geen zwakte het is juist de moedigste stap die je kunt zetten.

Ik merkte zelf ook hoe sterk de sociale druk werkt. Ik twijfelde lang of ik met een zelfgebakken cake als cadeau zou kunnen aankomen. Maar de ontvanger was er oprecht blij mee. Het is vooral onze eigen schaamte die ons dwingt meer uit te geven dan we kunnen missen.

Tips om als gezin rond te komen van leefgeld

Op basis van mijn eigen ervaring en wat ik bij cliënten zie, zijn dit de meest effectieve strategieën:

Betrek het gezin erbij

Leg kinderen op hun niveau uit waarom er minder geld is. Maak er een gezamenlijke uitdaging van. Geld dat je aan het einde van de week overhoudt, kun je samen in een spaarpot stoppen — zichtbaar en motiverend.

Bespaar slim op boodschappen

• Maak een weekmenu en koop alleen wat je nodig hebt
• Kies voor seizoensgroenten die zijn goedkoper en verser
• Ga voor huismerken in plaats van A-merken
• Overweeg een goedkopere supermarkt zoals Lidl of Aldi
• Kijk naar aanbiedingen, maar koop geen voorraad die je budget overschrijdt

Bespaar op kleding

• Koop tweedehands via Vinted of ruil met andere gezinnen
• Zoek naar kledingbanken in jouw gemeente daar kun je gratis kleding ophalen
• Vraag of er fondsen zijn in jouw regio voor kinderkleding

Maak gebruik van gratis voorzieningen

• Voedselbank: voor gezinnen die moeite hebben met boodschappen
• Voedselbank voor dieren: als je geen voer meer kunt betalen voor je huisdier
• Jeugdfonds Sport en Cultuur: vergoeding voor sportcontributie
• Stichting Leergeld: bijdrage in schoolkosten
• Gratis uitjes: wandelen, bibliotheek, kinderboerderij of thuis knutselen

Bouw een mini-buffer op

Hoe lastig ook: probeer wekelijks een klein bedrag apart te zetten. Zelfs een paar euro per week geeft rust als er een onverwachte uitgave komt.

Schuldhulptraject: geen makkelijke uitweg, wel een uitweg

Een schuldhulptraject is geen snelle oplossing. Het is een zwaar traject waarbij je financiële controle deels uit handen geeft, maandenlang van een minimumbudget leeft en grote discipline vraagt. Maar voor mensen die vastzitten in problematische schulden zonder andere uitweg, is het ook een kans op een nieuw begin.

De meest voorkomende duur is nu 18 maanden, eerder was dat 36 maanden. Dat is korter, maar nog altijd een lange periode van soberheid en planning.

Rondkomen van leefgeld: moeilijk, maar niet onmogelijk

De Boodschappen Challenge heeft me veel geleerd. Niet alleen over budgetteren, maar ook over de mentale belasting die gezinnen in een schuldhulptraject dagelijks dragen. Het vraagt om creativiteit, eerlijkheid en een flinke dosis doorzettingsvermogen.

Maar het kan. Met de juiste aanpak, de juiste hulp en soms gewoon een omelet van restjes groente.